Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.

Logo NInA
fot. M.Poloch
Powrót

Krajowy Program Kulturalny Polskiej Prezydencji 2011

W 2011 odbyła się największa w historii kraju powszechna akcja kulturalna, prezentująca dorobek polskiej kultury, aktywizująca obywateli, znosząca sztuczne podziały między dyscyplinami i będąca impulsem do wymiany artystycznej i intelektualnej.

NInA odpowiadała za koncepcję i realizację Krajowego Programu Kulturalnego Polskiej Prezydencji. Był to trwający 184 dni interdyscyplinarny festiwal kultury, w ramach którego zrealizowano ponad 1000 projektów artystycznych z rozmaitych dziedzin sztuki, skierowanych do wszystkich niemal grup wiekowych (na przykład scena dziecięca EUgeniusz podczas dnia Inauguracji) i odpowiedających na bardzo różnorodne oczekiwania odbiorców.

Wiele z nich dostępnych było dla publiczności w Polsce i na świecie poprzez transmisje telewizyjne, radiowe i internetowe na stronach NInA (między innymi uroczyste otwarcie i zamknięcie oraz debaty Europejskiego Kongresu Kultury, Europejska Agora w Krasnogrudzie, koncert TU WARSZAWA czy wykonanie III Symfonii Pawła Mykietyna na głos i orkiestrę).

Na program złożyły się projekty specjalne w Sopocie, Wrocławiu, Krakowie, Poznaniu, Warszawie, Lublinie, Białymstoku, Katowicach i Krasnogrudzie, 60 projektów organizowanych przez państwowe instytucje kultury oraz oferta kilkudziesięciu najważniejszych polskich festiwali między innymi Festiwalu Sacrum Profanum, Warszawskiej Jesieni czy MFF Nowe Horyzonty. 

Kultura w akcji, reż. Max Cegielski i Anna Zakrzewska. Reportaż podsumowujący Krajowy Program Kulturalny Polskiej Prezydencji 2011.

Sztuka dla zmiany społecznej

Główne hasło programu brzmiało: Art for Social Change – Sztuka dla zmiany społecznej. Hasło to wyraża przekonanie, że współcześnie kultura stanowi integralną część procesu społecznego, istotny element codziennego życia, a uczestnictwo w kulturze znacząco wpływa na tworzenie międzyludzkich relacji, zapewniając poczucie tożsamości i przynależności na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym. Tym samym program zachęcał odbiorców i twórców sztuki do przyjęcia twórczej postawy, podnoszącej świadomość artystyczną i społeczną oraz umożliwiającej krytyczną refleksję nad kulturą i cywilizacją. Jak pisał Roman Pawłowski w Gazecie Wyborczej:

,,
Skala kulturalnego programu naszej prezydencji przekracza typową oprawę politycznych wydarzeń. Ale nie liczba wydarzeń ma tu znaczenie, lecz przede wszystkim myśl, która za nimi stoi. «Kultura dla zmiany społecznej» to zaproszenie do dyskusji o przyszłym kształcie nie tylko europejskiej kultury, ale też całej wspólnoty Europejczyków. Co ma ich łączyć poza gospodarczymi i politycznymi interesami? W jaki sposób kultura powinna korzystać z mechanizmów gospodarki wolnorynkowej, by nie stać się ich ofiarą? Jak obronić niezależność kultury przed cenzorskimi zakusami władzy? Jak włączyć do udziału w kulturze tych, którzy byli z niej dotąd wykluczeni? To tylko niektóre pytania i problemy, jakie stawia kulturalna prezydencja.
,,

Interdyscyplinarność

Niezwykle istotnym założeniem programu była interdyscyplinarność, co znalazło swoje odzwierciedlenie nie tylko w łączeniu i wzajemnym przenikaniu się dziedzin, ale także w tworzeniu nowych powiązań między kulturą wysoką i popularną (koncerty dnia Inauguracji, projekty muzyczne Krzysztofa Pendereckiego z Jonnym Greenwoodem i Aphex Twinem czy skomponowana do tekstów Mateusza Kościukiewicza III Symfonia Pawła Mykietyna).

 

Rejestracja III Symfonii na alt i orkiestrę Pawła Mykietyna wykonana na zamknięcie Krajowego Programu Kulturalnego Polskiej Prezydencji w Radzie UE w 2011 roku

 

Inicjatywy oddolne

Projekty i wydarzenia artystyczne miały charakter oddolny. Realizowane w ścisłej współpracy z partnerami w miastach i organizacjami pozarządowymi, dostosowywały program do warunków i potrzeb lokalnych, uwzględniając specyfikę miejsca i wykorzystując tkwiący w nim potencjał. I tak Sopot za sprawą przedsięwzięć artystycznych, odwołujących się do miejskich legend i angażujących społeczność miasta, na miesiąc zmienił się w Otwarty Kurort Kultury, zaś TAKK! Tymczasowa Akcja Kulturalna Katowice poprzez szereg warsztatów (między innymi design dla dzieci, food design, warsztaty komiksowe), akcji miejskich i koncertów zwracała uwagę na potrzebę ponownego zdefiniowania śląskości w kontekście wspólnoty europejskiej. Jak mówił dyrektor NInA, Michał Merczyński w rozmowie z "Briefem":

,,
Postanowiliśmy, że nawiążemy jak najszerszą współpracę z organizacjami pozarządowymi z miast, w których odbywać się będą spotkania polityków. Chcieliśmy uniknąć przywożenia tam artystów z Warszawy. Zależało nam przede wszystkim na tym, aby dać miastom impuls do działania i wspierać je w realizacji projektów.
,,

Inwestycja w kapitał społeczny

Celem programu kulturalnego polskiej prezydencji było aktywizowanie społeczności - zarówno artystów, jak i osób niemających na co dzień kontaktu z kulturą - oraz przeciwdziałanie różnym formom społecznej dyskryminacji. Odkrycie przed turystami i samymi mieszkańcami nieznanych miejsc Sopotu, artystyczna „rewitalizacja” katowickich podwórek, warsztaty z dziećmi uchodźców prowadzone w Białymstoku równolegle do wystawy „Podróż na Wschód” czy różnorodne projekty Europejskiego Kongresu Kultury we Wrocławiu zwracały uwagę na problem wykluczenia związanego np. z wiekiem czy narodowością (spektakl Nogi Teatru Tańca Dawka Energii w Wałbrzychu czy interdyscyplinarny projekt Pamięć i zapomnienie Fundacji Kobiecej eFKa). Wiele przedsięwzięć – warsztaty, interaktywne instalacje rozlokowane w przestrzeni miejskiej, projekty społecznościowe i sieciowe – wymagało aktywnego udziału odbiorców, bez których nie mogłyby w pełni zaistnieć.

 

Reportaż Białystok - kultura w akcji. Film prezentuje wydarzenia kulturalne, które miały miejsce w Białymstoku w ramach Programu Prezydencji 2011.

Zobacz również