Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.

Logo NInA
fot. prettydaisies, Flickr, CC BY-NC-SA
Powrót

Wprowadzenie do digitalizacji

Niekiedy digitalizacja bywa rozumiana jako nieskomplikowane wykonywanie skanów. Nie wszyscy jednak zdają sobie sprawę, że to zaawansowany proces angażujący licznych specjalistów.

Przygotowanie 

Po pierwsze, należy wytypować materiały, które mają zostać zdigitalizowane. W tym celu zasięga się opinii konserwatora i osób odpowiedzialnych za opracowanie i publikację materiału online. Na tym etapie zapada też decyzja, czy skanowany będzie oryginał, czy też kopia (np. mikrofilm). Pierwszeństwo w digitalizacji mają materiały narażone na degradację, cieszące się dużym zainteresowaniem użytkowników oraz bogate w informacje czy wartości artystyczne. Decyzje o wyborze skanów podejmowane są z dużym wyprzedzeniem i ujmowane w planie digitalizacji obejmującym np. rok pracy. 

Następnie, należy przygotować wybrane materiały do skanowania. W pewnych przypadkach mogą to być zabiegi konserwatorskie, czyszczenie, sklejanie itp. Często przy tej okazji dokonuje się też zabiegów konserwatorskiej prewencji, czyli np. przepakowania w bezpieczne opakowania. Szczególnie wymagające jest skanowanie pieczęci, wielostronicowych ksiąg czy pergaminowych zwojów, które trzeba pieczołowicie ułożyć na szybie skanera nie naruszając struktury materiałów.

Skanowanie

Po selekcji, materiały trafiają do skanowania. Proces ten wymaga wiedzy, kompetencji, czasu i właściwego sprzętu. Stosowanie dobrych praktyk digitalizacji spowoduje, iż gotowe skany będą wyraźne, ostre, o barwach i walorach bardzo zbliżonych do oryginału. Na dobrze wykonanych skanach można dostrzec wiele elementów niewidocznych gołym okiem na oryginalnym materiale. 
Po skanowaniu przeprowadza się szczegółową kontrolę jakości skanów – trzeba porównać pliki z oryginałami.

Skontrolowane skany wzorcowe, czyli największe pliki zapisane w bezstratnym formacie, trafiają do bazy danych i do systemu długoterminowego przechowywania. Zostają też zaimportowane do systemu służącego do opracowania metadanych. Równolegle powstają inne wersje plików, przeznaczone m.in. do prezentacji online. Pliki też muszą mieć usystematyzowane nazewnictwo i znajdować się w odpowiedniej strukturze katalogów. Po zakończeniu tego etapu, spełniony jest już jeden z dwóch podstawowych celów digitalizacji, czyli przygotowanie materiałów do wieczystego przechowywania.

Przechowywanie, opracowanie i publikacja

Aby spełnić drugi z celów, czyli udostępnienie materiału online, należy wzbogacić skany o opisy. Specjaliści merytoryczni nadają materiałom słowa kluczowe, opisują ich treść, autorów, daty powstania itp. Dzięki ich działalności, po publikacji materiały będą możliwe do odnalezienia. Im bardziej precyzyjny opis, tym większa szansa na wyszukanie go przez prowadzących kwerendę. 
Warto jednak mieć też na uwadze tempo badań i równoważyć precyzję opisu oraz ilość opracowanych materiałów. Także ten etap kończy się korektą.

Po zatwierdzeniu opisów następuje publikacja online i materiały zaczynają swoje nowe życie. Stają się one contentem, trafiają do społecznościowego i medialnego obiegu. Warto zwrócić uwagę, że zasięg i skala oddziaływania materiałów zależy oczywiście przede wszystkim od ich treści i jakości, ale niezwykle istotne jest też stworzenie odpowiednich narzędzi do przeglądania i przeszukiwania. Duże zbiory danych, których nie da się wygodnie przeszukiwać, są dla użytkowników całkowicie bezużyteczne. Wielkie bazy danych straszą swoim rozmiarem. Liczą się więc te użyteczności, które pomagają w dotarciu do poszukiwanych treści i wciągają użytkownika w długą podróż po odległych czasach, wydarzeniach i sytuacjach. 

 

Autor: Bartłomiej Kuczyński, kierownik Oddziału Udostępniania Zasobu w Narodowym Archiwum Cyfrowym.

Zobacz również