Zostałeś zalogowany. Za X sek. strona zostanie przeładowana.

Logo NInA
il. Piotr Chuchla
Powrót

Audyt w NInA | Oświadczenie

Oświadczenie Narodowego Instytutu Audiowizualnego w sprawie najważniejszych kwestii poruszonych w opublikowanym na stronach Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego sprawozdaniu z audytu za lata 2014–2015, przeprowadzonego w NInA przez Fundację Republikańską.

Misja NInA

Misja, kompetencje i priorytety działalności Instytutu zostały określone w Statucie NInA. Zgodnie z nim, jednym z głównych celów Instytutu jest digitalizacja, archiwizacja i udostępnianie zasobów audiowizualnych. Od kilku lat NInA konsekwentnie publikuje zasoby audiowizualne w internecie. Poprzez serwis Ninateka udostępnia ponad 6000 materiałów audio i wideo dotyczących kultury. Od niedawna wszystkie archiwizowane przez NInA zbiory (14 000 materiałów) można przeglądać w stacjonarnym Archiwum NInA w nowej siedzibie Instytutu. NInA jest wydawcą Dwutygodnik.com, internetowego pisma o kulturze, które na bieżąco relacjonuje i opiniuje życie kulturalne i społeczne w kraju i za granicą, oraz serwisu edukacyjnego Muzykoteka Szkolna, stymulującego zainteresowanie muzyką wśród dzieci i młodzieży. Wydaje także Internetowy Polski Słownik Biograficzny – największą bezpłatną polską internetową bibliotekę multimedialną poświęconą najwybitniejszym postaciom, które wpłynęły na historię Polski. Serwis bazuje na wielotomowym słowniku wydawanym przez PAN i bogatych materiałach audiowizualnych. Zasoby iPSB stale rosną. Znajduje się w nich już ponad 6000 biogramów oraz blisko 4000 tekstów, filmów, audycji, fotografii. Do końca 2017 roku ma powstać około 25 tysięcy biogramów.

Działalność misyjną w internecie dopełniają wydarzenia realizowane stacjonarnie przy ul. Wałbrzyskiej 3/5 na warszawskim Służewie, w zmodernizowanej i od czerwca 2015 roku otwartej dla publiczności siedzibie. Są to między innymi projekcje filmowe, pokazy rejestracji koncertów, spektakli teatralnych i oper, multimedialne wystawy, koncerty na żywo, debaty, warsztaty, seminaria i konferencje zarówno dla profesjonalistów jak i amatorów sztuki audiowizualnej, w tym także rodzin z dziećmi, młodzieży i seniorów. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny.

NInA kształci świadomego odbiorcę i twórcę kultury audiowizualnej, prowadzi działania z zakresu edukacji audiowizualnej oraz kultury 2.0, współpracuje z ekspertami w zakresie nowych mediów, prawa autorskiego, archiwizacji i rekonstrukcji cyfrowej.

Digitalizacja, wydawnictwa, koprodukcje

Instytut, jako operator Programu Wieloletniego Kultura+, Priorytet Digitalizacja (2011 – 2015) czuwał nad rozdysponowaniem środków i opiekę merytoryczną nad 187 projektami zrealizowanymi w ponad 80 instytucjach. Budżet Programu wynosił 120 mln złotych. Dzięki PW Kultura+ udało się̨ stworzyć́ 50 pracowni digitalizacyjnych. Zrekonstruowano największe dzieła polskiej kinematografii, udostępniono i rozszerzono kolekcje muzealne w internecie. Wykonano około 76 500 000 skanów, a 64 000 000 materiałów znalazło się w sieci. Dzięki programowi ułatwiony dostęp do kultury uzyskali mieszkańcy małych miast i wsi, a wiele ze zrekonstruowanych filmów znalazło się w sieci w tzw. wolnym dostępie, m.in. dzięki portalowi Ninateka.

W zmodernizowanej siedzibie NInA działają nowoczesne pracownie digitalizacyjne. Dzięki nim Instytut może aktywnie wykonywać swoją misję każdego dnia i z wykorzystaniem własnego sprzętu.

NInA zajmuje się digitalizacją materiałów audiowizualnych – profesjonalnych taśm filmowych, telewizyjnych taśm magnetycznych, ale także formatów amatorskich, takich jak kasety VHS. Pracownia NInA jako jedyna w Polsce posiada sprzęt obsługujący taśmę 9,5mm i 8mm, a także linię do rekonstrukcji taśmy filmowej 35mm. W ciągu miesiąca w pracowni Instytutu digitalizuje się około 240 godzin materiałów audiowizualnych, zarówno profesjonalnych jak i amatorskich – to około 120 tysięcy skanów.

W 2015 roku w Instytucie zdigitalizowane zostały m. in. filmy „Dyrygent” i „Korczak” Andrzeja Wajdy (obecnie trwa ich cyfrowa rekonstrukcja), „300 mil do nieba” Macieja Dejczera, a także „Samotność we dwoje”, „Echo”, „Głos z tamtego świata” i „Wolne miasto” Stanisława Różewicza. Z okazji Święta Niepodległości Instytut zdigitalizował i udostępnił w portalu Ninateka wyjątkowe nagranie z udziałem marszałków Józefa Piłsudskiego i Ferdynanda Focha.

Spektakularnym przykładem prac digitalizacyjnych w NInA jest cyfrowa rekonstrukcja „Umarłej klasy” Tadeusza Kantora w filmowym zapisie Andrzeja Wajdy”, a także materiałów dotyczących twórczości artysty z zasobów Radia Kraków. NInA pomaga również w digitalizacji autorom-amatorom. Jedną z flagowych akcji Instytutu jest „Domowe Archiwum”, w ramach której wszyscy zainteresowani mogą przynieść do NInA prywatne nagrania filmowe m.in. zapisane na taśmach VHS.

Instytut od początku swojego istnienia jest także wydawcą wielu unikatowych na rynku serii DVD i CD przedstawiających wybitne polskie filmy animowane i dokumentalne, jak również najnowszą twórczość współczesnych kompozytorów oraz reżyserów teatralnych i operowych.

NInA koprodukuje filmy fabularne i dokumentalne takie jak nominowana do Oscara „Joanna” Anety Kopacz, „Hiszpanka” Łukasza Barczyka, „Ziarno prawdy” Borysa Lankosza, „Inny świat” Doroty Kędzierzawskiej, czy „Stella” Macieja Pawlickiego.

Polityka jakości

Mając na uwadze jakość działań organizacyjnych, w centrum wyznaczonych przez Instytut celów znalazły się: „konieczność identyfikowania potrzeb i oczekiwań odbiorców; budowanie z otoczeniem relacji partnerskich, udostępnienie odpowiednich zasobów do funkcjonowania organizacji, zapewnienie i podnoszenie kompetencji personelu, budowanie świadomości personelu w zakresie znaczenia ich działań na rzecz jakości, bieżące monitorowanie, analizę i ocenę skuteczności działań w organizacji”.

Aby zrealizować te założenia, Instytut zobowiązał się do doskonalenia skuteczności procesów organizacyjnych, przestrzegania przepisów prawnych, spełniania wymagań oraz ciągłego doskonalenia skuteczności systemu zarządzania jakością wg najnowszej międzynarodowej normy ISO 9001:2015.

Dążąc do osiągnięcia ww. celów, Instytut w latach 2014–2015 przeszedł bardzo dużą zmianę organizacyjną związaną z poszerzeniem funkcji i zakresu działań NInA w związku z otwarciem nowej siedziby. Zmieniona została struktura organizacyjna Instytutu, zakresy obowiązków pracowników i ich opisy, a także wprowadzone zostały nowe regulaminy pracy i wynagrodzeń oraz regulamin organizacyjny. W NInA wdrożono politykę antymobbingową, antydyskryminacyjną i bezpieczeństwa. Przygotowano pod wdrożenie arkusze ewaluacyjne i system ocen pracowniczych (pierwszy przegląd kadr). W dalszej kolejności opracowano system szkoleń, które zapoczątkowało szkolenie kadry kierowniczej Instytutu. Obowiązuje i jest przestrzegany regulamin kontroli zarządczej, w której określone zostały zasady zarządzania ryzykiem. W Instytucie jest wdrożona wyraźna ścieżka rekrutacji, ściśle powiązana z zakresami obowiązków pracowników, które wynikają z określonych statutowo celów i kompetencji Narodowego Instytutu Audiowizualnego.

NInA jest także sygnatariuszem karty różnorodności, jako organizacja wspierająca zarządzanie różnorodnością, prowadząca projekty o międzypokoleniowym charakterze i dbająca o dialog społeczny.

Zamówienia

W Instytucie obowiązują procedury udzielania zamówień podmiotom zewnętrznym, zarówno w trybie ustawy Prawo zamówień publicznych, jak i poza tym trybem, w przypadku, gdy wartość takich zamówień nie przekracza progów wskazanych w ustawie prawo zamówień publicznych. Procedury te są znane wszystkim pracownikom Instytutu i są przez nich przestrzegane.

Trzeba jednak koniecznie podkreślić, że w związku z profilem działalności i celami Instytutu, związanymi z digitalizacją, rejestrowaniem i udostępnianiem twórczości artystycznej oraz dziedzictwa audiowizualnego, pewna liczba umów może zostać zawarta wyłącznie z konkretnymi podmiotami – twórcami, artystami, ekspertami czy właścicielami praw wyłącznych. Nie ma przetargu na dzieło Krzysztofa Pendereckiego, Grzegorza Jarzyny, Pawła Mykietyna.

Wszelkie zamówienia o wartości powyżej progów zwalniających ze stosowania procedury zamówień publicznych odbywają się z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa.

A w związku ze zmianami w ustawie Prawo zamówień publicznych, które są obecnie na etapie prac sejmowych, Instytut planuje w najbliższym czasie aktualizację wewnętrznych procedur dotyczących zamówień poniżej i powyżej progu ustawowego.

Polityka jakości przyjęta przez Narodowy Instytut Audiowizualny uzyskała poświadczenie skuteczności zarządzania jakością wg najnowszej międzynarodowej normy ISO 9001:2015.

Każdorazowa propozycja zmiany czy przedefiniowania pomiaru osiągania efektów rzeczowych jest konsultowana z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a cele instytucji są adekwatne do potrzeb i realizowane w porozumieniu z MKiDN. Zapotrzebowanie budżetowe zgłaszane przez Instytut zawsze uwzględnia nowe zadania (np. te związane z otwartą dla publiczności siedzibą), jednak dotacje często nie uwzględniają wszystkich potrzeb Instytutu.

Współpraca z nadawcami publicznymi

W ciągu ostatnich pięciu lat działalności NInA, Instytut wypracował model współpracy w zakresie koprodukcji audycji „misyjnych”, który spotkał się z akceptacją w ramach różnych procedur kontrolnych i stanowi wzorcowy model współpracy z nadawcami publicznymi dla innych instytucji kultury.

Instytut jest jak najbardziej zainteresowany konsultacjami z TVP S.A. oraz innymi podmiotami w kwestii ustalenia zasad korzystania z zasobu archiwum audiowizualnego będącego w depozycie TVP S.A. Zagadnienie to wciąż stanowi jedno z głównych problemów wymagających działań legislacyjnych. Zasób archiwalny po Komitecie ds. Radia i Telewizji oraz p.j.o. Polskie Radio i Telewizja stanowi dobro narodowe, dziedzictwo kulturowe, świadectwo czasów i historii Polski, i jako takie powinno być dostępne dla wszystkich. W aspekcie formalno-prawnym wyrażamy stanowisko, że zasób ten jest własnością Skarbu Państwa, nigdy nie został wprowadzony do majątku spółek nadawców publicznych, zatem nie jest składnikiem ich majątku, w konsekwencji – nie stanowi archiwum wspomnianych spółek. Należy także zauważyć, iż pod względem uprawnień autorsko-prawnych do poszczególnych utworów wątpliwości może budzić kwestia planowanego wprowadzenia tego zasobu do majątku nowych instytucji. Jednak jeszcze ważniejszą dla Narodowego Instytutu Audiowizualnego jest kwestia udostępniania zasobu.

Dotychczasowe, komercyjne podejście do realizacji zadań, rywalizacja na rynku z nadawcami prywatnymi z wykorzystaniem zasobu stanowiącego dobro publiczne, dobro wspólne, bez umożliwienia bezpłatnego dostępu do zasobu innym podmiotom, stanowi kluczową przeszkodę w realizacji zadań związanych z procesem cyfryzacji i upowszechniania tego zasobu przez instytucje publiczne wyznaczone do tego typu działań.

Warto podkreślić fakt, iż realizacja celów NInA związanych z procesem digitalizacji i upowszechniania dziedzictwa audiowizualnego, stanowiącego spuściznę po Komitecie ds. Radia i Telewizji oraz p.j.o. Polskie Radio i Telewizja, jest ściśle uzależniona od strategii Państwa dotyczącej tych zasobów. Z doświadczeń Narodowego Instytutu Audiowizualnego wynika, że nie ma obecnie opracowanej polityki udostępniania zasobu archiwalnego po Komitecie ds. Radia i Telewizji, co jest niekorzystne wobec konieczności otwarcia tego zasobu (re-use).

Narodowy Instytut Audiowizualny w praktyce, po digitalizacji zasobu w celu jego udostępnienia, sam dokonuje czyszczenia majątkowych praw autorskich i w ramach własnej polityki programowej udostępnia treści kontekstowo, opierając się na polityce programowej Instytutu oraz potrzebach wynikających z polityki programowej MKiDN. Proces ten następuje stopniowo i pozwala przede wszystkim na zaspokojenie potrzeb twórców. Ostatecznie zasób ten powinien być dostępny dla wszystkich zainteresowanych instytucji kultury działających w jednej sieci, w ramach realizacji wspólnych zadań publicznych.

Instytut prowadził prace nad założeniami do ustawy o narodowym dziedzictwie audiowizualnym, która mogłaby stanowić rozwiązanie wskazanej powyżej problematyki i tym samym umożliwiłaby dookreślenie warunków swobodnego dostępu do zasobu archiwalnego dla wszystkich obywateli. Jako centrum kompetencji ds. audiowizualnych, wyrażamy gotowość do włączenia się w prace związane z uregulowaniem wciąż niejasnego statusu prawnego zasobu archiwalnego po Komitecie ds. Radia i Telewizji oraz p.j.o. Polskie Radio i Telewizja.

Zobacz również